Wat kost een hottub in gebruik, op hout en op stroom?

Om één kubieke meter water één graad op te warmen heb je 1,163 kWh warmte nodig. Dat is een constante, geen inschatting. Voor ons bad, van twaalf naar achtendertig graden: 1,5 × 26 × 1,163 = 45 kWh warmte. Die vijfenveertig kilowattuur zijn wat er ook gebeurt nodig. De vraag is alleen waar je ze vandaan haalt en wat je onderweg verliest.

Droog hardhout bevat ongeveer 4,3 kWh per kilo, zolang het vochtgehalte onder de twintig procent blijft. Nat hout draagt zijn eigen water mee dat eerst moet verdampen, en dat kost je een groot deel van je stookbeurt. Een badkachel is bovendien geen kamerkachel: hij staat in of tegen het water, wat de warmteoverdracht uitstekend maakt, maar hij wordt kort en fel gestookt en blaast zijn hete rookgassen recht de schoorsteen uit. Reken op een rendement van vijftig tot zestig procent.

Ongeveer twintig kilo droog hout per stookbeurt, vanaf koud water. Dat is een gevulde houtnis of twee stevige kratten.

Droog beuken- of eikenhout kost in België 130 tot 160 euro per stère. Een stère is los gestort en komt neer op zeventig procent van een gestapelde kuub, die voor droog hardhout tussen 450 en 500 kilo weegt. Een stère weegt dus ruwweg driehonderd tot driehonderdvijftig kilo, en het hout kost je veertig tot vijftig cent per kilo. Twintig kilo per beurt komt daarmee op ongeveer zeven tot elf euro per keer opwarmen. Reken op een tientje als je je hout gewoon laat leveren.

Twee nuances die het bedrag omlaag halen. Wie hout uit de eigen tuin of van een boomverzorger stookt, betaalt bijna niets. En wie het bad twee keer in dezelfde week gebruikt, start niet meer vanaf twaalf graden maar vanaf lauw water, en dan volstaat vijf tot tien kilo om weer op temperatuur te komen.

Klopt dat met de praktijk? Sectorbronnen geven vijftien tot dertig kilo droog haardhout per stookbeurt op. Onze berekening komt uit op achttien tot eenentwintig kilo, dus midden in die vork, en beide getallen zijn langs een andere weg tot stand gekomen. De euro-bedragen die circuleren zijn minder betrouwbaar: je leest regelmatig vier tot zes euro per sessie, en dat klopt alleen als je hout aan een kwartje per kilo koopt of als je vanaf lauw water start.

Een elektrische weerstand zet zo goed als alle stroom om in warmte. Dat maakt de berekening kort: 45 kWh × 0,2738 euro = 12,30 euro per opwarmbeurt. Dat is één keer opwarmen. Wie het bad permanent op temperatuur houdt, betaalt een heel andere factuur. Voor goed geïsoleerde buitenspa's met een hard deksel wordt drie tot zeven kilowattuur per dag gerapporteerd, alleen om de temperatuur vast te houden.

Belangrijk voorbehoud: die cijfers komen van geïsoleerde kunststof spa's met een dicht deksel erop. Een bad zonder isolatie en zonder afdekking verliest aanzienlijk meer, zeker in de winter, en dan lopen die bedragen op. De afdekking is hier, net als bij een zwembad, de grootste enkele besparing die er bestaat.

Het prijsverschil per beurt is klein: zeven tot elf euro tegenover twaalf. Wie beweert dat hout vijf keer goedkoper is, rekent met gratis hout of met een elektriciteitsprijs uit een ander land.

Het tijdsverschil is groot. Een badkachel levert tijdens het stoken gemiddeld zo'n achttien kilowatt warmte. Een elektrisch verwarmingselement in dezelfde klasse levert er drie tot zes. Dat is een factor drie tot zes, en je merkt het aan de wachttijd, niet aan de rekening.

En permanent warm houden is niet per se duurder dan telkens opnieuw opwarmen. Wie veertig keer per jaar vanaf koud water opstart, zit aan ongeveer vijfhonderd euro stroom. Wie het bad het hele jaar op temperatuur houdt, zit tussen driehonderd en zevenhonderd. Baad je vaak, dan wint warm houden. Baad je zelden, dan wint per beurt opwarmen. Dat is de werkelijke beslissing, en ze gaat over jouw ritme, niet over techniek.

Op hout: anderhalf tot vier uur voor een bad in deze klasse, met twee tot drie uur als realistische verwachting vanaf koud leidingwater. In januari duurt het langer dan in juli, omdat je begint bij kouder water en meer verliest aan de lucht.

Op een elektrisch element van drie kilowatt: vijftien uur. Op zes kilowatt: zeven en een half. Op negen kilowatt: vijf.

Dat klinkt als een streep door elektrisch, en dat is het niet. Een timer of een app zet het element om vier uur 's nachts aan en het bad staat klaar wanneer je thuiskomt. Je wacht niet, je bent er gewoon niet bij. Bij hout ben je er wel bij, en voor een deel van de mensen is dat precies de reden om voor hout te kiezen.

Deze post wordt bijna altijd vergeten en is bij een warm bad groter dan bij een zwembad. Vullen kost 7 tot 9 euro: 1.500 liter aan 4,49 tot 5,91 euro per kubieke meter. Hoe vaak je moet verversen hangt volledig af van je waterbehandeling.

Het verschil tussen de laatste twee regels is een factor tien, en dat is meteen het sterkste argument voor een filter met desinfectie op een warm bad. Niet omdat het luxe is, maar omdat je er een jaarlijkse waterrekening mee wegneemt.

Er zit nog een verborgen kost in dat verversen. Wie een warm bad leeg laat lopen, gooit ook de vijfenveertig kilowattuur weg die erin zit. Elke overbodige ververbeurt is dus een tientje hout of twaalf euro stroom extra, bovenop het water zelf.

En dan is er de reden waarom dit meer is dan een geldkwestie. Water van achtendertig graden is een aangename temperatuur voor bacteriën, en desinfectiemiddelen breken in warm water sneller af dan in koud. Een warm bad vraagt daarom strenger wateronderhoud dan een zwembad, geen soepeler. Controleer je waarden regelmatig en houd je pH tussen 7,2 en 7,6, want buiten die vork werkt je ontsmetting niet meer naar behoren.

Ja, en dat is ook waar dit soort baden vandaan komt. Het kost in de winter wel meer: leidingwater van acht graden naar achtendertig brengen vraagt 52 kWh in plaats van 45, dus ongeveer vijftien procent meer hout of stroom. Daar komt bij dat het bad sneller afkoelt terwijl je erin zit, wat je met bijstoken of een deksel opvangt.

Vorst is een zaak van leidingen, niet van de kuip. Een roestvaststalen kuip heeft geen probleem met vorst. Het risico zit in stilstaand water in leidingen, pomp, filter en kachel: dat zet uit als het bevriest en kan vervormen of scheuren. Er zijn twee werkbare routes.

1. Je gebruikt het bad door de winter. Laat het water circuleren en stook één à twee keer per week flink op, zodat de temperatuur niet richting het vriespunt zakt.
2. Je gebruikt het niet. Laat het volledig leeg, inclusief de leidingen en de kachel, en laat het zo staan tot het weer keert.

Wat je niet doet, is een gevuld bad met stilstaand water door een vriesperiode laten gaan. Dat is de enige manier om er echt schade aan te rijden.

De rekensom hierboven is één helft van het verhaal. De andere helft is waarom mensen dit kopen, en dat is zelden een kilowattuur. Een warm bad in de tuin is een ontvangmoment: damp boven het water op een avond in november, het geluid van het vuur ernaast, glazen op de rand, mensen die langer blijven dan gepland. Dat is een ander soort avond dan een zwembad in juli, en het werkt precies in de maanden waarin de tuin verder stil ligt.

Dat vraagt wel een paar afspraken, zeker met kinderen erbij.

• De kachel is heet, en de kachelpijp ook. Bij een houtgestookt bad hoort een beschermrooster rond de kachelwand en, als er kinderen mee baden, een bescherming rond de kachelpijp. Een kachelpijp haalt temperaturen waarbij aanraken meteen een brandwonde geeft.
• Zet de temperatuur lager als er kinderen mee baden: zevenendertig graden in plaats van achtendertig of veertig, en korte baduren. Kleine kinderen verwarmen sneller dan volwassenen en geven dat zelf niet aan.
• Kinderen nooit alleen in of bij het bad. Ook niet even, ook niet met een deksel dat er half op ligt. Een warm bad is ondiep, maar de regel is dezelfde als bij een zwembad.
• Doe het deksel dicht als het bad niet in gebruik is. Dat scheelt in verliezen, in bladeren en in gemoedsrust.

Een eerlijk punt dat verkopers zelden maken. Een houtgestookt bad rookt, en in een verkaveling staat je schoorsteen op een paar meter van andermans terras.

In Vlaanderen mag je droog, onbehandeld hout stoken. Wat niet mag is geverfd of behandeld hout, tuinafval of afvalhout, en gemeenten kunnen bij ongunstig weer een tijdelijk stookverbod in hun politiereglement opnemen. Los daarvan geldt gewoon burenrecht: overmatige hinder is overmatige hinder, ook als het hout droog is.

Praktisch betekent dat: stook droog hout, stook fel in plaats van smeulend, en kijk waar je schoorsteen staat ten opzichte van de buren voor je het bad plaatst. Wie op zo'n moment toch wil baden, heeft aan een hybride bad een uitweg: dan zet je die avond gewoon het elektrische element aan.

Als je vandaag een warm buitenbad zou kopen, zouden wij in deze volgorde beslissen.

1. Eerst je ritme, dan je verwarming. Baad je één keer per week met een ritueel eromheen, dan is hout de logische keuze: sneller, goedkoper per beurt, en het stoken hoort bij het plezier. Wil je op een dinsdagavond om acht uur zonder nadenken het water in, dan is elektrisch met een timer de enige keuze die je op termijn ook effectief gebruikt. Wie het niet weet, kiest hybride en beslist per seizoen opnieuw.
2. Dan het deksel. Het is bij een warm bad hetzelfde verhaal als bij een zwembad: de afdekking is de enige maatregel die het verlies zelf wegneemt in plaats van het goedkoper op te vangen. Ze bepaalt of je bad tussen twee sessies lauw of koud is, en dat scheelt vijf tot tien kilo hout per keer.
3. Dan de waterbehandeling. Filtratie met desinfectie verandert je verversritme van wekelijks naar per kwartaal. Dat is de post die het meest scheelt en waar het minst over gesproken wordt.
4. En pas dan de opties. Bubbelbank, onderwaterverlichting, een glaswand: dat zijn keuzes over hoe het voelt en hoe het staat, niet over wat het kost in gebruik.

Het bad dat wij hebben gekozen om deze reeks mee te openen is de Silvertub: een wellnessbad in roestvast staal met een mat zwarte ombouw, een ingebouwde houtkachel met kachelpijp en een houtnis, in België handgebouwd. Te verwarmen op hout, elektrisch of hybride, met de intensiteit per seizoen te kiezen. Vrijstaand of ingebouwd te plaatsen, met bubbelbank, onderwaterverlichting, glaswanden en automatische desinfectie als opties.

Waarom inox en niet hout. Een roestvaststalen kuip roest niet, droogt niet uit en hoeft niet te zwellen om dicht te blijven. Hij verkleurt niet, hij vraagt geen olie of beits, en hij heeft geen last van een vriesnacht. Dat is minder romantisch dan een houten ton, en het is de reden waarom hij er over vijftien jaar nog zo bij staat.

Baden zoals in Zweden, het hele jaar door. Dat is de bedoeling, en de rekensom hierboven laat zien dat het ook een avond is die je jezelf kan verantwoorden. Wil je weten wat er bij jouw tuin past? Zeg ons met hoeveel mensen je erin wil, waar in de tuin je het ziet staan en hoe vaak je denkt te baden. Dan maken wij een voorstel op maat, met de aannames erbij zodat je ze kan controleren.