Wat kost een zwembad verwarmen, en hoe halveer je die rekening?

Zodra je bad warmer is dan de lucht erboven, begint het warmte af te geven. Verreweg de grootste verliespost is verdamping: volgens het Amerikaanse Department of Energy is die goed voor ongeveer zeventig procent van het totale energieverlies van een zwembad.

De reden is fysisch. Om één liter water te laten verdampen is ongeveer 0,68 kWh warmte nodig. Dat is meer dan wat je nodig hebt om diezelfde liter van vijftien naar honderd graden te verwarmen. Elke liter die als damp verdwijnt, neemt dus een onevenredig grote hoeveelheid energie mee.

Diezelfde vierendertig euro waarmee je het bad opwarmde, ben je bij een onafgedekt bad in zes dagen kwijt aan verdamping alleen. En er gaat ook water verloren: 96 liter per dag over 120 dagen is 11,5 kubieke meter. Aan 4,49 tot 5,91 euro per kubieke meter in Vlaanderen is dat nog eens 50 tot 70 euro, plus de producten die je bij dat water opnieuw moet doseren.

De eerlijkste vergelijking is niet per toestel maar per kWh warmte die het levert.

Twee dingen vallen op. Een elektrische weerstandsverwarming is in België onverdedigbaar duur voor een zwembad: vijf keer de kost van een warmtepomp, voor precies dezelfde warmte.

En het verschil tussen gas en een warmtepomp is kleiner dan mensen denken, omdat aardgas per kWh nu eenmaal veel goedkoper is dan elektriciteit. De warmtepomp wint, maar met een factor 1,5, niet met een factor 5. Wie een warmtepomp verkoopt met "acht keer goedkoper dan gas" rekent met een cataloguswaarde die je in de praktijk niet haalt.

De COP van een warmtepomp is de verhouding tussen de warmte die hij levert en de stroom die hij verbruikt. Een COP van 5 betekent: één kilowattuur stroom erin, vijf kilowattuur warmte eruit.

Fabrikanten publiceren indrukwekkende getallen. Voor de toestellen die wij verkopen ligt de opgegeven maximale COP boven de 16, gemeten bij zesentwintig graden buitenlucht, zesentwintig graden water en tachtig procent luchtvochtigheid, met het toestel op zijn zuinigste toerental. Die meetomstandigheden bestaan in België een handvol dagen per jaar.

Over een Belgisch seizoen kom je daarmee op een gemiddelde rond 4,5. Dat is het cijfer waarmee wij rekenen, en waarmee je zelf zou moeten rekenen als je een offerte beoordeelt. Dat maakt de cataloguswaarde niet waardeloos: een toestel dat bij ideale omstandigheden 16 haalt, doet het bij tien graden ook beter dan een toestel dat er 5 haalt. Maar het is een vergelijkingscijfer tussen merken, geen voorspelling van je factuur.

In volgorde van effect, niet in volgorde van prijs. Dek je bad af, elke dag. Dit is de enige maatregel die het verlies zelf wegneemt in plaats van het goedkoper op te vangen. Het Department of Energy noemt afdekken de doeltreffendste manier om verwarmingskosten te drukken, met een besparing van vijftig tot zeventig procent, en een vermindering van de verdamping met tot vijfennegentig procent.

Er staat één woord in die zin dat het hele verhaal draagt: elke dag. De besparingscijfers gelden voor de dagen dat de afdekking er ook effectief op ligt. Een bubbelzeil dat je met twee mensen moet oprollen, ligt er in juli niet meer op. Een automatische afdekking wel, omdat er niets voor te doen valt. Dat is ook de reden waarom een afdekking economisch bijna altijd vóór de warmtepomp komt: ze bespaart meer, ze doet het jaarrond, en ze doet er nog drie dingen bij, namelijk geen bladeren in het water, minder chemie, en bij een veiligheidsafdekking een bad dat je 's avonds gesloten achterlaat.

1. Dek je bad af, elke dag. Goed voor vijftig tot zeventig procent van je verwarmingskost.
2. Verlaag je streeftemperatuur met één graad. Elke graad minder is ongeveer tien procent minder verlies, want het verlies is grotendeels evenredig met het temperatuurverschil tussen water en lucht. Achtentwintig graden voelt luxueus, zevenentwintig voelt hetzelfde en kost ongeveer zeventig euro per seizoen minder.
3. Kies een full-inverter en zet hem niet te klein. Een full-inverter regelt zijn toerental traploos en draait het liefst lang op laag vermogen, want daar is hij op zijn zuinigst en zijn stilst. Een ruim gedimensioneerd toestel is dus zuiniger dan een krap toestel: te klein dimensioneren is de fout die geld kost.
4. Verwarm wanneer stroom goedkoop of van jezelf is. Heb je zonnepanelen of een dynamisch contract, dan is een warmtepomp het makkelijkste stuurbare verbruik van je huis. Water is een uitstekende warmtebuffer: je kan overdag opwarmen en 's nachts teren op wat erin zit, zeker met een afdekking erop.
5. Zet je filtratie goed. Een variabele-snelheidspomp die lang op laag toerental draait, verbruikt een fractie van een klassieke pomp op volle snelheid. Dat staat los van je verwarming, maar het staat op dezelfde factuur.

Als je vandaag opnieuw zou beginnen met een budget, zouden wij het in deze volgorde uitgeven: eerst de afdekking, dan de warmtepomp, dan de sturing. Dat is niet de volgorde waarin het meestal gebeurt, en het is wel de volgorde waarin het meeste rendeert.

Voor de warmtepomp zelf werken wij met de full-inverter toestellen van Fairland, de X-reeks. Ze regelen traploos, dus ze slaan niet voortdurend aan en af, wat de levensduur van de compressor ten goede komt en het verbruik drukt.

Ze zijn stil. De fabrikant geeft voor de X17 een geluidsdrukniveau van 38 dB(A) op één meter op. Voor een toestel dat in een tuin staat waar je 's avonds zit, en dat een buur mogelijk hoort, is dat geen detail maar het verschil tussen een toestel dat je aan laat staan en een toestel dat je uitzet.

En ze werken tot ver buiten het seizoen: de X-reeks werkt volgens de fabrikant tot min vijftien graden buitentemperatuur, wat betekent dat je het seizoen aan beide kanten kan verlengen in plaats van het alleen op peil te houden.

Wat wij niet zullen doen, is je een toestel aanpraten dat groter is dan nodig omdat het duurder is, of je een warmtepomp verkopen terwijl je bad onafgedekt blijft. In dat tweede geval betaal je een premium toestel om een probleem te compenseren dat je voor minder geld had kunnen wegnemen.

Wil je weten welk vermogen bij jouw bad past? Stuur ons de afmetingen van je bad, of gewoon een foto met je huidige installatie erbij, en zeg erbij tot wanneer je wil kunnen zwemmen. Dan rekenen we het voor je uit, met de aannames erbij zodat je ze kan controleren. Daar hangt geen offerte aan vast.